അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം: ഗുണങ്ങൾ, ഉപയോഗം, അളവ്, പാർശ്വഫലങ്ങൾ

 ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ തിരക്കുകളും മാനസിക സമ്മർദ്ദവും കാരണം ക്ഷീണം, ഉന്മേഷക്കുറവ്, ഉറക്കത്തിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ പലരെയും അലട്ടാറുണ്ട്. ആയുർവേദത്തിൽ ശരീരത്തിന് കരുത്തും പൊതുവായ ആരോഗ്യവും നിലനിർത്താൻ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന ഔഷധങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് അശ്വഗന്ധ. അശ്വഗന്ധ പ്രധാന ഘടകമായി തയ്യാറാക്കുന്ന ഒരു ആയുർവേദ അരിഷ്ട ഔഷധമാണ് അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം (Aswagandharishtam).

ശരീരബലം, ക്ഷീണം, ഉന്മേഷക്കുറവ് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന് എന്താണ് പറയപ്പെടുന്ന സ്ഥാനം? ഇത് എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്? ഇതിന്റെ പ്രധാന ഗുണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? എന്നിങ്ങനെ പലർക്കും സ്വാഭാവികമായി സംശയങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.

ഈ ലേഖനത്തിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ, ഉപയോഗം, ആയുർവേദത്തിലെ പ്രാധാന്യം, ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ എന്നിവ  നോക്കാം. ആയുർവേദ ഔഷധമായതിനാൽ വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്കും മറ്റ് മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗത്തിനും അനുസരിച്ച് ഉപയോഗത്തിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടാകാം എന്ന കാര്യവും മനസ്സിൽ വെക്കാം.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം: ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയുന്ന ഗുണങ്ങൾ

ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തെ ശക്തി വർധിപ്പിക്കുന്നതും ശരീരത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഒരു പ്രധാന അരിഷ്ടമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന  ശ്ലോകം പ്രസിദ്ധമായ ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥമായ  ഭൈഷജ്യരത്നാവലി (Bhaishajya Ratnavali) യിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്ന ഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ ചേരുവകൾ, തയ്യാറാക്കുന്ന രീതി, ഉപയോഗം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഈ ശ്ലോകങ്ങളിൽ കാണാം.

ആയുർവേദത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ചികിത്സാഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഭൈഷജ്യരത്നാവലി. കവിരാജ് ഗോവിന്ദ ദാസ് സെൻ രചിച്ച ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവിധ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള ആയുർവേദ ചികിത്സാരീതികളും ഔഷധയോഗങ്ങളും അവ തയ്യാറാക്കുന്ന വിധവും വിശദമായി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. അരിഷ്ടങ്ങൾ, കഷായങ്ങൾ, ചൂർണങ്ങൾ, ലേഹ്യങ്ങൾ തുടങ്ങി പലതരം ഔഷധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ കാണാം. അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ശ്ലോകം 

തുലാർദ്ധം ചാശ്വഗന്ധായാ മുസല്യാഃ പലവിംശതിഃ ।

മഞ്ജിഷ്ടായാ ഹരീതക്യാ രജന്യോർമധുകസ്യ ച ॥ 13 ॥

രാസ്നാവിദാരീപാർത്ഥാനാം മുസ്തകത്രിവൃതോരപി ।

ഭാഗാൻ ദശപലാൻ ദദ്യാദനന്താശ്യാമയോസ്തഥാ ॥ 14 ॥

ചന്ദനദ്വിതയസ്യാപി വചായാശ്ചിത്രകസ്യ ച ।

ഭാഗാനഷ്ടപലാൻ ക്ഷുണ്ണാനഷ്ടദ്രോണേമ്ഭസഃ പചേത് ॥ 15 ॥

ദ്രോണശേഷേ കഷായേസ്മിൻ പൂതേ ശീതേ പ്രദാപയേത് ।

ധാതക്യാഃ ഷോഡശപലം മാക്ഷികസ്യ തുലാത്രയം ॥ 16 ॥

വ്യോഷം തു ദ്വിപലം ഗ്രാഹ്യം ത്രിജാതക ചതുഃപലം ।

ചതുഃപലം പ്രിയങ്ഗോശ്ച ദ്വിപലം നാഗകേശരം ॥ 17 ॥

മാസാദൂർദ്ധ്വം പിബേദേനം പലാർദ്ധപരിമാണതഃ ।

മൂർച്ഛാപസ്മൃതിം ശോഷമുന്മാദമപി ദാരുണം ॥ 18 ॥

കാർശ്യമർശാംസി മന്ദത്വമഗ്നേർവാതഭവാൻ ഗദാൻ ।

അശ്വഗന്ധാദ്യരിഷ്ടോയം പീതോ ഹന്യാദസംശയം ॥ 19 ॥

ഭൈഷജ്യരത്നാവലിയിലെ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ട നിർമ്മാണവും ഫലശ്രുതിയും വിവരിക്കുന്ന ഈ ശ്ലോകങ്ങളുടെ  അർത്ഥം നമുക്കൊന്ന് പരിശോധിക്കാം .

ശ്ലോകം 13:

തുലാർദ്ധം ചാശ്വഗന്ധായാ മുസല്യാഃ പലവിംശതിഃ ।

മഞ്ജിഷ്ടായാ ഹരീതക്യാ രജന്യോർമധുകസ്യ ച ॥ 13 ॥

വ്യാഖ്യാനം:

ഇവിടെ കഷായം വെയ്ക്കാൻ ആവശ്യമായ പ്രധാന ദ്രവ്യങ്ങളും അവയുടെ അളവുകളുമാണ് ആചാര്യൻ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. 'തുലാർദ്ധം ച അശ്വഗന്ധായാഃ' എന്നാൽ ഈ ഔഷധത്തിലെ പ്രധാന ഘടകമായ അശ്വഗന്ധ (അമുക്കുരം) അര തുല (അതായത് 50 പലം) എടുക്കണം. 'മുസല്യാഃ പലവിംശതിഃ' എന്നാൽ നിലപ്പനക്കിഴങ്ങ് (മുസലി) 20 പലം അളവിൽ ചേർക്കണം. 'മഞ്ജിഷ്ടായാ' എന്നാൽ മഞ്ചട്ടി, 'ഹരീതക്യാ' എന്നാൽ കടുക്ക, 'രജന്യോഃ' എന്നാൽ രണ്ട് മഞ്ഞളുകൾ (പച്ചമഞ്ഞളും മരമഞ്ഞളും അഥവാ ഹരിദ്ര, ദാരുഹരിദ്ര എന്നിവ), 'മധുകസ്യ ച' എന്നാൽ ഇരട്ടിമധുരവും (യഷ്ടിമധു) ഇതിലേക്ക് ചേർക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ശ്ലോകം 14:

രാസ്നാവിദാരീപാർത്ഥാനാം മുസ്തകത്രിവൃതോരപി ।

ഭാഗാൻ ദശപലാൻ ദദ്യാദനന്താശ്യാമയോസ്തഥാ ॥ 14 ॥

വ്യാഖ്യാനം:

തുടർന്ന് ചേരുവകളിൽ പത്തു പലം വീതം എടുക്കേണ്ട ഔഷധസസ്യങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നു. 'രാസ്നാ' (അരത്ത), 'വിദാരി' (പാൽമുതുക്ക്), 'പാർത്ഥ' (നീർമരുതിൻ തോൽ), 'മുസ്തക' (മുത്തങ്ങ), 'ത്രിവൃത' (ത്രികോല്പക്കൊന്ന) എന്നിവയും; 'അനന്താ' (വെളുത്ത നന്നാറി ), 'ശ്യാമ' (കറുത്ത നന്നാറി ) എന്നിവയുമാണ് അടുത്ത കൂട്ടുകൾ. 'ഭാഗാൻ ദശപലാൻ ദദ്യാത്' എന്നാൽ ഈ പറഞ്ഞ ഔഷധങ്ങൾ ഓരോന്നും 10 പലം വീതം കൃത്യമായി അളന്നെടുത്ത് ചേർക്കണം എന്നാണ് ആചാര്യൻ അനുശാസിക്കുന്നത്.

ശ്ലോകം 15:

ചന്ദനദ്വിതയസ്യാപി വചായാശ്ചിത്രകസ്യ ച ।

ഭാഗാനഷ്ടപലാൻ ക്ഷുണ്ണാനഷ്ടദ്രോണേമ്ഭസഃ പചേത് ॥ 15 ॥॥

വ്യാഖ്യാനം:

ഇവിടെ അടുത്ത കൂട്ടുകളും കഷായ പാകവും വിവരിക്കുന്നു. 'ചന്ദനദ്വിതയസ്യ അപി' എന്നാൽ രണ്ട് ചന്ദനങ്ങൾ (രക്തചന്ദനവും വെൺചന്ദനവും), 'വചായാഃ' എന്നാൽ വയമ്പ്, 'ചിത്രകസ്യ ച' എന്നാൽ കൊടുവേലിക്കിഴങ്ങ് എന്നിവ ഓരോന്നും 'ഭാഗാൻ അഷ്ടപലാൻ' അതായത് 8 പലം വീതം എടുക്കണം. ഇവയെല്ലാം 'ക്ഷുണ്ണാൻ' അഥവാ നന്നായി ചതച്ചെടുത്ത്, 'അഷ്ടദ്രോണേ അമ്ഭസഃ പചേത്' അതായത് 8 ദ്രോണം വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കഷായം വെയ്ക്കാൻ അടുപ്പിൽ വെയ്ക്കണം.

ശ്ലോകം 16:

ദ്രോണശേഷേ കഷായേസ്മിൻ പൂതേ ശീതേ പ്രദാപയേത് ।

ധാതക്യാഃ ഷോഡശപലം മാക്ഷികസ്യ തുലാത്രയം ॥ 16 ॥

വ്യാഖ്യാനം:

ഇതിൽ പാകക്രമവും മധുര ദ്രവ്യങ്ങളും വിശദീകരിക്കുന്നു. 8 ദ്രോണം വെള്ളത്തിൽ വേവിച്ച കഷായം വറ്റിച്ച് 'ദ്രോണശേഷേ' അഥവാ 1 ദ്രോണമായി ചുരുങ്ങിയതിനു ശേഷം അടുപ്പിൽ നിന്നിറക്കി, 'പൂതേ' നന്നായി അരിച്ചെടുത്ത്, 'ശീതേ' പൂർണ്ണമായും തണുക്കാൻ അനുവദിക്കണം. ആറിയ ഈ കഷായത്തിലേക്ക് 'ധാതക്യാഃ ഷോഡശപലം' അതായത് 16 പലം ഞാഴൽപ്പൂവ് (താളിപ്പൂവ് / ധാതകീപുഷ്പം) ഇടണം. തുടർന്ന് 'മാക്ഷികസ്യ തുലാത്രയം' അതായത് 3 തുല ശുദ്ധമായ തേനും ചേർത്തു കൊടുക്കണം.

ശ്ലോകം 17:

വ്യോഷം തു ദ്വിപലം ഗ്രാഹ്യം ത്രിജാതകം ചതുഃപലം ।

ചതുഃപലം പ്രിയങ്ഗോശ്ച ദ്വിപലം നാഗകേശരം ॥ 17 ॥

വ്യാഖ്യാനം:

ഇവിടെ സുഗന്ധ ദ്രവ്യങ്ങളായ പ്രക്ഷേപ ചൂർണ്ണങ്ങളുടെ അളവ് പറയുന്നു. 'വ്യോഷം തു ദ്വിപലം ഗ്രാഹ്യം' എന്നാൽ തൃക്കടുകുകളായ ചുക്ക്, കുരുമുളക്, തിപ്പലി എന്നിവ 2 പലം അളവിലും; 'ത്രിജാതകം ചതുഃപലം' എന്നാൽ ഏലക്ക, കറുവപ്പട്ട, വഴനയില എന്നിവ ചേർന്ന ത്രിജാതകം 4 പലം അളവിലും എടുക്കണം. കൂടാതെ 'ചതുഃപലം പ്രിയങ്ഗോശ്ച' അതായത് 4 പലം ഞാഴൽപൂവും (പ്രിയംഗു), 'ദ്വിപലം നാഗകേശരം' അതായത് 2 പലം നാഗപ്പൂവും (നാഗകേസരം) പൊടിച്ച് ഇതിലേക്ക് വിതറണം.

ശ്ലോകം 18:

മാസാദൂർദ്ധ്വം പിബേദേനം പലാർദ്ധപരിമാണതഃ ।

മൂർച്ഛാപസ്മൃതിം ശോഷമുന്മാദമപി ദാരുണം ॥ 18 ॥

വ്യാഖ്യാനം:

ഇതിൽ ഔഷധത്തിന്റെ പാകപ്പെടലും, സേവാക്രമവും, ഫലശ്രുതിയുടെ തുടക്കവും വിവരിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം നെയ് പുരട്ടിയ മൺപാത്രത്തിലാക്കി അടച്ചുവെച്ച് 'മാസാത് ഊർദ്ധ്വം' അഥവാ ഒരു മാസത്തിനു ശേഷം (കിണ്വന പ്രക്രിയ / Fermentation പൂർത്തിയായ ശേഷം) അരിച്ചെടുത്ത് ഉപയോഗിക്കണം. ഇത് 'പലാർദ്ധപരിമാണതഃ' അതായത് അര പലം (ഏകദേശം 24 മില്ലിലിറ്റർ) അളവിൽ ദിവസവും സേവിക്കണം. ഇത് കുടിക്കുന്നതിലൂടെ 'മൂർച്ഛ' (ബോധക്ഷയം), 'അപസ്മൃതിം' (അപസ്മാരം), 'ശോഷം' (ശരീരം തളരുന്ന അവസ്ഥ അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷയം), 'ദാരുണം ഉന്മാദം അപി' (അതിദാരുണമായ മനോരോഗങ്ങൾ അഥവാ ഉന്മാദാവസ്ഥ) എന്നിവ ശമിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 19:

കാർശ്യമർശാംസി മന്ദത്വമഗ്നേർവാതഭവാൻ ഗദാൻ ।

അശ്വഗന്ധാദ്യരിഷ്ടോയം പീതോ ഹന്യാദസംശയം ॥ 19 ॥

വ്യാഖ്യാനം:

അവസാന ശ്ലോകത്തിൽ ഔഷധത്തിന്റെ പൂർണ്ണമായ രോഗശമന ശക്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. 'കാർശ്യം' അഥവാ അമിതമായ ശരീരക്ഷയവും മെലിവും, 'അർശാംസി' (മൂലക്കുരു / അർശസ്സ്), 'അഗ്നേഃ മന്ദത്വം' (ദഹനക്കുറവും വിശപ്പില്ലായ്മയും അഥവാ മന്ദാഗ്നി), 'വാതഭവാൻ ഗദാൻ' (വാതം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന സർവ്വവിധ രോഗങ്ങൾ) എന്നിവയെല്ലാം ഈ 'അശ്വഗന്ധാദ്യരിഷ്ടഃ അയം' (അശ്വഗന്ധാദ്യാരിഷ്ടം എന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ഈ ഔഷധം) 'പീതഃ' അതായത് കൃത്യമായി സേവിച്ചാൽ 'ഹന്യാത് അസംശയം' അഥവാ യാതൊരു സംശയവുമില്ലാതെ പൂർണ്ണമായി ശമിപ്പിക്കും എന്ന് ആചാര്യൻ നിഷ്കർഷിക്കുന്നു.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഏതൊക്കെ രോഗങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്?

ആയുർവേദ പ്രമാണ ഗ്രന്ഥമായ ഭൈഷജ്യരത്നാവലിയിലെ (18, 19 ശ്ലോകങ്ങൾ) വിവരണപ്രകാരം അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം പ്രധാനമായും 8 തരം രോഗാവസ്ഥകൾക്കാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിനെയാണ് 'ഗ്രന്ഥോക്ത ഫലശ്രുതി' എന്ന് പറയുന്നത്.

1. ഭൈഷജ്യരത്നാവലി പ്രകാരമുള്ള പ്രധാന പ്രയോഗങ്ങൾ (ഗ്രന്ഥോക്ത ഫലശ്രുതി)

മൂർച്ഛ (അടിക്കടിയുള്ള ബോധക്ഷയം): തലകറക്കം, കണ്ണിൽ ഇരുട്ട് കയറുക, പെട്ടെന്ന് ബോധം കെട്ടുവീഴുക തുടങ്ങിയ നാഡീവ്യൂഹ സംബന്ധിയായ അവസ്ഥകൾക്ക് ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

അപസ്മാരം: തലച്ചോറിനെയും നാഡീവ്യൂഹത്തെയും ബാധിക്കുന്ന അപസ്മാര രോഗങ്ങൾക്ക് ആയുർവേദത്തിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഒരു പ്രധാന ഔഷധമാണ്.

ശോഷം (ശരീരക്ഷയം): രോഗങ്ങൾ മൂലമോ പോഷകക്കുറവ് മൂലമോ ശരീരം ക്ഷയിച്ച്, എപ്പോഴും കഠിനമായ ദൗർബല്യം അനുഭവപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.

ഉന്മാദം (മാനസിക രോഗങ്ങൾ): കഠിനമായ മനോരോഗങ്ങൾ, ഭ്രാന്ത്, അമിതമായ മനോവിഭ്രാന്തി എന്നിവ ശമിപ്പിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

കാർശ്യം (അമിതമായ മെലിച്ചിൽ): ശരീരം പോഷിപ്പിക്കപ്പെടാതെ അമിതമായി മെലിഞ്ഞുണങ്ങുന്ന അവസ്ഥയിൽ ശരീരഭാരവും ബലവും കൂട്ടാൻ ഇത് ഫലപ്രദമാണ്.

അർശസ്സ് (മൂലക്കുരു): അർശസ്സ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്കും ദഹനവൈകല്യങ്ങൾക്കും ഇത് ആശ്വാസം നൽകുന്നു.

അഗ്നിമാന്ദ്യം (ദഹനക്കുറവ്): ശ്ലോകത്തിൽ "മന്ദത്വമഗ്നേഃ" എന്ന് പറയുന്നത് ദഹനശക്തി കുറയുന്നതിനെയാണ്. വിശപ്പില്ലായ്മ മാറ്റി ദഹനം സുഗമമാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.

വാതജന്യ രോഗങ്ങൾ: "വാതഭവാൻ ഗദാൻ" എന്ന പ്രയോഗത്തിലൂടെ വാതദോഷം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സന്ധിവേദന, പേശിവേദന, നാഡീദൗർബല്യം, തളർവാതം തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ശ്ലോകസാരം:

"അശ്വഗന്ധാദ്യരിഷ്ടോയം പീതോ ഹന്യാദസംശയം"

അതായത്, കൃത്യമായ അളവിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം സേവിച്ചാൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ രോഗങ്ങൾ സംശയലേശമന്യേ ശമിക്കും എന്ന് ആചാര്യൻ ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു.

2. അശ്വഗന്ധയുടെ പൊതുവായ ആയുർവേദ ഗുണങ്ങൾ

മേൽപ്പറഞ്ഞ ഗ്രന്ഥോക്ത ഉപയോഗങ്ങൾക്ക് പുറമെ, അശ്വഗന്ധ (Withania somnifera) എന്ന പ്രധാന ചേരുവയുടെ 'ബല്യ' (ശക്തി നൽകുന്നത്), 'ബൃംഹണ' (ശരീരം പോഷിപ്പിക്കുന്നത്) എന്നീ ഗുണങ്ങൾ മുൻനിർത്തി താഴെ പറയുന്ന അവസ്ഥകളിലും ആയുർവേദത്തിൽ ഇത് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്:

ശരീരക്ഷീണവും ദൗർബല്യവും: എപ്പോഴും അനുഭവപ്പെടുന്ന ക്ഷീണം, ഉന്മേഷക്കുറവ്, മടി എന്നിവ മാറ്റി ശരീരത്തിന് പെട്ടെന്ന് കരുത്ത് നൽകാൻ അശ്വഗന്ധയ്ക്ക് പ്രത്യേക കഴിവുണ്ട്.

മാനസിക സമ്മർദ്ദവും ഉത്കണ്ഠയും: മനസ്സിനും നാഡീവ്യൂഹത്തിനും ശാന്തത നൽകാനും അമിതമായ സ്ട്രെസ്, ഡിപ്രഷൻ, ആൻക്സൈറ്റി എന്നിവ കുറയ്ക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

ഉറക്കക്കുറവ് (Insomnia): സ്ട്രെസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഉറക്കമില്ലായ്മ പരിഹരിക്കാൻ അശ്വഗന്ധ സഹായിക്കുമെങ്കിലും, ഉറക്കക്കുറവിന്റെ കാരണം കണ്ടെത്തിയ ശേഷമേ ഇത് കഴിക്കാവൂ.

ലൈംഗികാരോഗ്യവും പുരുഷബലവും: അശ്വഗന്ധ ഒരു മികച്ച 'വൃഷ്യ' ഔഷധമായതിനാൽ, പുരുഷന്മാരിലെ ദൗർബല്യവും ലൈംഗികശേഷിക്കുറവും പരിഹരിക്കാൻ ഇത് പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു.

സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യം: സ്ത്രീകളിലുണ്ടാകുന്ന ശാരീരിക തളർച്ചയ്ക്കും പോഷകക്കുറവിനും അശ്വഗന്ധ ചേർന്ന ഔഷധങ്ങൾ നൽകാറുണ്ട്. (എന്നാൽ വന്ധ്യത, ആർത്തവ പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശമില്ലാതെ കഴിക്കരുത്).

നാഡീ-പേശി ബലവും പ്രതിരോധശേഷിയും: പേശികൾക്കും ഞരമ്പുകൾക്കും ബലം നൽകുന്നതോടൊപ്പം, ശരീരത്തിന്റെ സ്വഭാവിക രോഗപ്രതിരോധശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഇത് മികച്ചതാണ്.

പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക:

ഭൈഷജ്യരത്നാവലിയിലെ ശ്ലോകത്തിൽ നേരിട്ട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് മൂർച്ഛ, അപസ്മാരം, ശോഷം, ഉന്മാദം, കാർശ്യം, അർശസ്സ്, അഗ്നിമാന്ദ്യം, വാതജന്യ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ മാത്രമാണ്. മറ്റു ഗുണങ്ങൾ അശ്വഗന്ധ എന്ന ഔഷധസസ്യത്തിന്റെ പൊതുവായ സവിശേഷതകളാണ്.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം എത്ര അളവിൽ കഴിക്കണം?

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ സാധാരണ സേവന അളവ് 12 മുതൽ 24 മില്ലി വരെ, ദിവസത്തിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ തവണ എന്ന രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. സാധാരണയായി ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം കഴിക്കാനാണ് നിർദേശിക്കുന്നത്.

ആവശ്യമെങ്കിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ അതേ അളവിൽ വെള്ളം ചേർത്ത് കഴിക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് 12 മില്ലി അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം എടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ അതിലേക്ക് ഏകദേശം 12 മില്ലി വെള്ളം ചേർക്കാം.

പരമ്പരാഗതമായി പറയുന്ന സേവന അളവ് 24 മില്ലി ആണ്. എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും ഒരേ അളവ് അനുയോജ്യമാകണമെന്നില്ല. പ്രായം, ദേഹപ്രകൃതി, അഗ്നി, രോഗാവസ്ഥ, ദേഹബലം, മറ്റ് മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ പരിഗണിച്ചാണ് അളവ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ മൂലശ്ലോകത്തിൽ “പലാർദ്ധപരിമാണതഃ” എന്നാണ് സേവന അളവിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്. അതിനാൽ ഗ്രന്ഥോക്ത അളവും ഇന്നത്തെ പ്രായോഗിക സേവനരീതിയും തമ്മിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകാം എന്ന കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കണം.

അതിനാൽ, അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം സ്വയം ഉയർന്ന അളവിൽ കഴിക്കുന്നതിനുപകരം ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉചിതം.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം എത്രകാലം കഴിക്കാം?

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം എത്രകാലം കഴിക്കണം എന്നതിന് എല്ലാവർക്കും ഒരേ ഉത്തരം പറയാനാവില്ല. രോഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം, ദേഹപ്രകൃതി, ദഹനശക്തി, ദേഹബലം, പ്രായം എന്നിവ പരിഗണിച്ചാണ് ആയുർവേദ വൈദ്യൻ ചികിത്സയുടെ കാലയളവ് തീരുമാനിക്കുന്നത്.

ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ കുറച്ചുകാലത്തേക്ക് മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാൽ മതിയാകാം. ചില പ്രത്യേക അവസ്ഥകളിൽ ചികിത്സയുടെ ആവശ്യാനുസരണം കൂടുതൽ കാലം ഉപയോഗിക്കാനും വൈദ്യൻ നിർദേശിച്ചേക്കാം. അതിനാൽ സ്വന്തം തീരുമാനത്തിൽ മാസങ്ങളോളം തുടർച്ചയായി കഴിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വിദഗ്ധന്റെ നിർദേശം പാലിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ദീർഘകാലം കഴിക്കാമോ?

ദീർഘകാല ഉപയോഗം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ അനുയോജ്യമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. അളവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാലയളവും വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്കനുസരിച്ച് തീരുമാനിക്കണം.

പ്രത്യേകിച്ച് മറ്റ് മരുന്നുകൾ കഴിക്കുന്നവർ, സ്ഥിരമായി ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുള്ളവർ, പ്രായമായവർ എന്നിവർ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ദീർഘകാലം ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെ ഉപദേശം തേടുന്നത് നല്ലതാണ്.

കുട്ടികൾക്ക് അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം നൽകാമോ?

കുട്ടികൾക്ക് മുതിർന്നവരുടെ അളവിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം നൽകാൻ പാടില്ല. കുട്ടിയുടെ പ്രായം, ശരീരബലം, ദഹനശക്തി, രോഗാവസ്ഥ എന്നിവ പരിഗണിച്ചാണ് അളവ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.

അതുകൊണ്ട് “5 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കും സുരക്ഷിതമാണ്” എന്ന പൊതുവായ രീതിയിൽ പറയുന്നതിന് പകരം, കുട്ടികൾക്ക് നൽകേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ ശിശുരോഗത്തിൽ പരിചയമുള്ള ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെ നിർദേശപ്രകാരം മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക എന്നതാണ് കൂടുതൽ ഉചിതം.

ഓർക്കേണ്ട കാര്യം

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഒരു ആയുർവേദ അരിഷ്ട ഔഷധമാണ്. അതിനാൽ പ്രായം, ദേഹപ്രകൃതി, രോഗാവസ്ഥ, അഗ്നി, ദേഹബലം എന്നിവ കണക്കിലെടുത്താണ് സേവന അളവും കാലയളവും തീരുമാനിക്കേണ്ടത്. കൂടുതൽ അളവിൽ കഴിച്ചാൽ കൂടുതൽ ഗുണം ലഭിക്കും എന്ന ധാരണ ശരിയല്ല.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം: ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളും ഗുണനിലവാര പരിശോധനയും

ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ ഉപയോഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന് പുറമെ, ഔഷധത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും ചില ജൈവപ്രവർത്തനങ്ങളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി ലബോറട്ടറി, പരീക്ഷണാത്മക പഠനങ്ങളും നടന്നിട്ടുണ്ട്.

ഗുണനിലവാര പരിശോധന

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം വിലയിരുത്തുന്നതിനായി വിവിധ ഭൗതിക-രാസ പരിശോധനകൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ ആകെ ചാരത്തിന്റെ അളവ്, ആസിഡിൽ ലയിക്കാത്ത ചാരം, വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ചാരം തുടങ്ങിയ പരിശോധനകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ലഭ്യമായ ഒരു പഠനത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ പരിശോധനാ ഫലങ്ങൾ പ്രകാരം ആകെ ചാരത്തിന്റെ അളവ് 0.2 ഗ്രാം, ആസിഡിൽ ലയിക്കാത്ത ചാരം 0.23 ഗ്രാം, വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ചാരം 0.11 ഗ്രാം എന്നിങ്ങനെയാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

ഔഷധത്തിലെ വിവിധ ഘടകങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും താരതമ്യം ചെയ്യുന്നതിനുമായി Thin Layer Chromatography അഥവാ TLC പോലുള്ള പരിശോധനകളും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. നൽകിയിരിക്കുന്ന പഠനവിവരത്തിൽ ബെൻസീൻ–ഈഥൈൽ അസറ്റേറ്റ് മാധ്യമത്തിൽ Rf മൂല്യം 0.8 എന്നത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ഇത്തരം ഒരു Rf മൂല്യം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി “ഔഷധത്തിലെ സജീവ ഘടകങ്ങളുടെ ശുദ്ധി ഉറപ്പായി തെളിഞ്ഞു” എന്ന് പറയാനാകില്ല. TLC പ്രധാനമായും ഔഷധത്തിലെ ഘടകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും chromatographic pattern-ഉം വിലയിരുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു പരിശോധനയാണ്.

സൂക്ഷ്മാണുക്കൾക്കെതിരായ പഠനം

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ ആന്റിമൈക്രോബയൽ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചും ചില ലബോറട്ടറി പഠനങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം പഠനങ്ങളിൽ Staphylococcus aureus ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില ബാക്ടീരിയകൾക്കെതിരെ പ്രവർത്തനം നിരീക്ഷിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു ബാക്ടീരിയക്കെതിരെ പ്രവർത്തനം കാണിക്കുന്നത് മനുഷ്യരിലെ അണുബാധകൾക്ക് അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഫലപ്രദമായ ചികിത്സയാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്നില്ല. അതിനായി മനുഷ്യരിൽ നടത്തുന്ന കൂടുതൽ നിയന്ത്രിതമായ ക്ലിനിക്കൽ പഠനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.

ഹൃദയസംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരീക്ഷണ പഠനം

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ ഹൃദയസംരക്ഷണ സാധ്യതയെക്കുറിച്ചും പരീക്ഷണാത്മക പഠനം നടന്നിട്ടുണ്ട്. പരമ്പരാഗത രീതിയിലും ആധുനിക രീതിയിലും തയ്യാറാക്കിയ അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു പഠനം.

ഐസോപ്രൊട്ടറനോൾ ഉപയോഗിച്ച് ഹൃദയപേശിക്ക് ക്ഷതം ഉണ്ടാക്കിയ ആൽബിനോ എലികളിലാണ് പരീക്ഷണം നടത്തിയത്. പഠനത്തിൽ രക്തത്തിലെ ചില ലിപിഡ് ഘടകങ്ങളുടെ നിലയിൽ മെച്ചപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഗവേഷണങ്ങളെ എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കണം?

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇത്തരം പഠനങ്ങൾ ഔഷധത്തിന്റെ ഘടന, ഗുണനിലവാരം, ചില ജൈവപ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

അതേസമയം, ഒരു ലബോറട്ടറി പഠനത്തിലോ മൃഗങ്ങളിൽ നടത്തിയ പരീക്ഷണത്തിലോ ലഭിച്ച ഫലം മനുഷ്യരിൽ അതേ രീതിയിൽ ലഭിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാവില്ല. അതിനാൽ ഇത്തരം കണ്ടെത്തലുകളെ “ഗവേഷണങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയ സാധ്യതകൾ” എന്ന നിലയിലാണ് കാണേണ്ടത്; തെളിയിച്ച ചികിത്സയായി കാണേണ്ടതില്ല.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടത്തിന്റെ പാർശ്വഫലങ്ങൾ

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം എല്ലാവരിലും ഒരേ രീതിയിൽ പ്രതികരിക്കണമെന്നില്ല. വ്യക്തിയുടെ ദേഹപ്രകൃതി, ദഹനശക്തി, ആരോഗ്യസ്ഥിതി, ഉപയോഗിക്കുന്ന അളവ് എന്നിവ അനുസരിച്ച് ചിലർക്ക് ചെറിയ അസ്വസ്ഥതകൾ അനുഭവപ്പെടാം.

വയറിന് അസ്വസ്ഥത

അളവ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ചിലരിൽ വയറിന് അസ്വസ്ഥതയോ വയറിലെ എരിച്ചിലോ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ നിർദേശിച്ച അളവിൽ മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.

ശരീരത്തിൽ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുക

ചിലർക്ക് അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം കഴിച്ചതിനുശേഷം ശരീരത്തിൽ ചൂട് കൂടുതലായി അനുഭവപ്പെടുന്നതായി പറയാറുണ്ട്. അത്തരമൊരു അനുഭവം ഉണ്ടെങ്കിൽ തുല്യ അളവിൽ വെള്ളം ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് ചിലർക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായേക്കാം.

അസിഡിറ്റിയും മലബന്ധവും

പിത്തം കൂടുതലുള്ളവരിലും വയറ് വളരെ സെൻസിറ്റീവായവരിലും ചിലപ്പോൾ അസിഡിറ്റി, മലബന്ധം, തൊണ്ടയിൽ എരിച്ചിൽ തുടങ്ങിയ അസ്വസ്ഥതകൾ ഉണ്ടാകാം.

ഓക്കാനം

ചിലരിൽ ഓക്കാനം പോലുള്ള അസ്വസ്ഥതകൾ ഉണ്ടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടുന്നവർ ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം മാത്രം കഴിക്കുന്നത് പരിഗണിക്കാം. അസ്വസ്ഥത തുടരുകയാണെങ്കിൽ ഔഷധം നിർത്തി വൈദ്യന്റെ ഉപദേശം തേടുന്നതാണ് ഉചിതം.

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഒരു അരിഷ്ട ഔഷധമായതിനാൽ വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്ക് അനുയോജ്യമായ അളവിൽ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവൂ. കൂടുതൽ അളവിൽ കഴിച്ചാൽ കൂടുതൽ ഗുണം ലഭിക്കും എന്ന ധാരണ ശരിയല്ല.

കഴിച്ചതിന് ശേഷം തുടർച്ചയായി വയറുവേദന, ശക്തമായ അസിഡിറ്റി, ഛർദ്ദി, അലർജി തുടങ്ങിയ അസാധാരണമായ ലക്ഷണങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ സ്വയം തുടരാതെ ആരോഗ്യവിദഗ്ധന്റെ ഉപദേശം തേടുക.

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രധാന ആയുർവേദ കമ്പനികൾ

അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടം ഒരു ക്ലാസിക്കൽ ആയുർവേദ ഔഷധയോഗമായതിനാൽ വിവിധ ആയുർവേദ ഔഷധനിർമ്മാതാക്കൾ ഇത് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നുണ്ട്. കമ്പനികൾക്കനുസരിച്ച് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ പാക്കിംഗ്, ലഭ്യമായ അളവ്, വില, നിർമ്മാണരീതി എന്നിവയിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.

വിപണിയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പ്രധാന നിർമ്മാതാക്കളിൽ ചിലർ:

കോട്ടയ്ക്കൽ ആര്യവൈദ്യശാല: പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ ഔഷധനിർമ്മാണത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥാപനമാണ്. അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടവും ഇവരുടെ ഉൽപ്പന്ന നിരയിൽ ലഭ്യമാണ്.

ബൈദ്യനാഥ്: വിവിധ ക്ലാസിക്കൽ ആയുർവേദ ഫോർമുലേഷനുകൾ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന പ്രമുഖ നിർമ്മാതാക്കളിൽ ഒന്നാണ്. അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടവും ഇവരുടെ ഉൽപ്പന്ന നിരയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

ഡാബർ: ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപകമായി ലഭിക്കുന്ന ആയുർവേദ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ നിർമ്മാതാവാണ്. അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടവും ഇവർ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നു.

 നാഗാർജുന ആയുർവേദ: വിവിധ ക്ലാസിക്കൽ ആയുർവേദ ഔഷധങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന സ്ഥാപനമാണ്. അശ്വഗന്ധാരിഷ്ടവും ഇവരുടെ ഉൽപ്പന്ന നിരയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

എ.വി.പി. ആര്യ വൈദ്യ ഫാർമസി: കോയമ്പത്തൂർ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആയുർവേദ ഔഷധനിർമ്മാതാവാണ്. വിവിധ പരമ്പരാഗത ആയുർവേദ ഔഷധയോഗങ്ങൾ ഇവർ നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്.

എ.വി.എൻ. ആയുർവേദ ഫോർമുലേഷൻസ്: വിവിധ ക്ലാസിക്കൽ ആയുർവേദ ഫോർമുലേഷനുകൾ നിർമ്മിക്കുന്ന സ്ഥാപനമാണ്.

വൈദിക് ഹെർബ്സ്: ആയുർവേദ, ഹെർബൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന മറ്റൊരു നിർമ്മാതാവാണ്.

Disclaimer

ഈ വെബ്സൈറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ആയുർവേദ ഔഷധങ്ങളെയും ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങളെയും പൊതുവായ അറിവിനും വിദ്യാഭ്യാസ ആവശ്യങ്ങൾക്കുമായി മാത്രമാണ് നൽകുന്നത്. ഇവിടെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ഒരു യോഗ്യനായ ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെയോ മറ്റ് ആരോഗ്യവിദഗ്ധന്റെയോ നിർദേശത്തിന് പകരമല്ല.

ഏതെങ്കിലും ആരോഗ്യപ്രശ്നമുള്ളവർ, സ്ഥിരമായി മരുന്നുകൾ കഴിക്കുന്നവർ, ഗർഭിണികൾ, മുലയൂട്ടുന്നവർ, കുട്ടികൾ, പ്രായമായവർ എന്നിവർ ഏതെങ്കിലും ആയുർവേദ ഔഷധം ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് യോഗ്യനായ ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെയോ ആരോഗ്യവിദഗ്ധന്റെയോ ഉപദേശം തേടേണ്ടതാണ്.

ഈ വെബ്സൈറ്റിലെ വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്വയം രോഗനിർണയം നടത്തുകയോ നിലവിലുള്ള ചികിത്സ നിർത്തുകയോ ഔഷധങ്ങളുടെ അളവിലും ഉപയോഗരീതിയിലും സ്വമേധയാ മാറ്റം വരുത്തുകയോ ചെയ്യരുത്.

ഏതെങ്കിലും ഔഷധം ഉപയോഗിച്ചതിന് ശേഷം അസാധാരണമായ അസ്വസ്ഥതകളോ പാർശ്വഫലങ്ങളോ അനുഭവപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ ഉപയോഗം തുടരാതെ ആരോഗ്യവിദഗ്ധന്റെ ഉപദേശം തേടുക.

ഈ വെബ്സൈറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ചികിത്സ, രോഗനിർണയം, രോഗശമനം എന്നിവയ്ക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള മെഡിക്കൽ ഉപദേശമായി കണക്കാക്കരുത്.